03 04 2026

تأملی در زوایای جنگ تحمیلی رمضان

«ایران» محور اجماع و اتحاد ایرانیان (۱)

یکی از ویژگی‌های برجسته جامعه ایرانی، تنوع و تکثر زبانی، فرهنگی، قومی، دینی و مذهبی است که در درازای تاریخ این سرزمین اهورایی وجود داشته است. در دوره معاصر نیز با شکل‌گیری جریان‌های فکری و سیاسی متعدد و بعضاً متضاد بر این تنوع و تکثر افزوده شد. در کنار این سطح از تنوع و گوناگونی، ویژگی دیگر ایرانیان رُخ نموده است: تساهل و تسامح و همزیستی تاریخی مسالمت‌آمیز و شکل‌گیری هویتی مستقل بنام ایران و ایرانی. درهم‌تنیدگی فرهنگی جامعه ایرانی، پایه‌ها و بنیان‌های ملیت ایرانی را آنچنان مستحکم و استوار کرده است که از گزند همه تندبادهای سهمگین تاریخ دور و دراز خود، در امان مانده است. بارها اجانب و اشغال‌گران بیگانه را در درون خود هضم کرده و مجدداً ققنوس‌وار بر فراز تاریخ سر برآورده است. «ایران» چتر فراگیر همه باشندگان آن و ایرانیت هویت مشترک همه اجزا و اعضای متنوع‌اش بوده است. «ایران» برای ایرانیان روایت جغرافیا و تاریخ مشترک هزاران ساله مردمان این مرز و بوم است. ایران واقعی و روْیایی ترکیبی است از همه فرزندان‌اش و با همه ویژگی‌های‌اش با هرگونه زبان و گویش و پوشش و ... «ایران» دارای پیوستگی و استمرار تاریخی است. برخی کوشش‌های نادر و ناموجه برای نادیده گرفتن بخش‌هایی از هویت تاریخی این ملت، مصداق آب در هاون کوبیدن و محکوم به شکست بوده است. پهلوی اول و دستگاه فکری‌اش، نابخردانه شکل‌گیری ملت مدرن را معادل یکسان‌سازی و نابودی تفاوت‌های زبانی و فرهنگی و ...، جامعه ایرانی تعریف کرد و به تلاش‌های ناموفقی در این زمینه دست یازید گرچه خراش‌هایی بر این پیکره کهن‌سال حک کرد. در بعدی دیگر پهلوی اول و دوم تلاش گسترده‌ای برای تمرکز بر تاریخ ایران پیش از اسلام و تخریب و یا حداقل کم‌رنگ کردن و نادیده گرفتن ویژگی‌های دوره بعد از ورود اسلام به ایران بعمل آوردند. استاد شهید مرتضی مطهری کتاب مشهور «خدمات متقابل اسلام و ایران» را در پاسخ به این جهت‌گیری ایران سوز و در تلاش برای ابطال این دوگانه‌سازی تاریخی تألیف کرد. سراسر صفحات تاریخ گواه اهتمام ایرانیان به حفظ و پاسداشت هویت و داشته‌های فرهنگی‌شان می باشد. باز تاریخ شاهد است هروقت تمامیت ارضی و کیان ایران زمین مورد تهدید قرار گرفته است، ایرانیان منسجم‌تر و متحدتر، از موجودیت مام میهن دفاع و از جان‌فشانی و هرگونه فداکاری در این راه دریغ نورزیده‌اند.در ماه‌های قبل از تعرض وحشیانه ترامپ و رژیم کودک‌کش اسرائیل علیه کشورمان، در قالب جمعی درگیر مباحث مربوط به مطالعه و شناسایی علل و ابعاد نارضایتی‌های اجتماعی و ... بودم. در همه پیمایش‌ها، نظرسنجی‌ها و مطالعات انجام شده توسط موسسات مستقل و غیردولتی، خبرگزاری‌ها و دستگاه‌های حاکمیتی، اولین عامل ایجاد کننده وحدت و انسجام ملی، با فاصله نسبتاً زیاد نسبت به سایر عوامل و فاکتورها، موضوع «ایران» و بقای آن بود.در این روزهای جنگ، شاهد تبلور مجدد شور عمیق دفاع از ایران، در میان لایه‌های مختلف جامعه ایرانی با رویکرد‌ها و گرایش‌های متفاوت هستیم. آنچه در این روزها در مقابل دو قدرت اتمی دنیا و ناتوانی مراجع بین‌المللی در مهار قدرت‌های متجاوز، ایران را حفظ کرده است همگرایی و انگیزه‌های فوق‌العاده اقشار ملت ایران و بویژه نیروهای مسلح و مدافعان وطن بوده است که می‌توان از آن به «دفاع ملی» تعبیر کرد. یک نکته قابل توجه در این دفاع ملی، عدم وجود تباین و تقابل بین احساسات دینی و مذهبی و عواطف وطن‌دوستانه و دفاع از مام میهن است. امروز در اشعار و حماسه‌سرایی‌ها مضامین دینی و مفاهیم و اسطوره‌های تاریخی و ملی، به زیبایی با هم تلفیق و به جان تشنه و مشتاق ایرانیان عرضه می شوند. در این جنگ، برای مقابله با متجاوزینی که در دشمنی با ملت ایران به هیچ‌یک از موازین حقوقی و اخلاقی پایبند نبوده و از هیچ جنایت سبعانه‌ای در حق شهروندان ایرانی اعم از کودکان و زنان و دیگر غیرنظامیان فروگذار نکرده‌اند، و برای حفظ ایران و داشته‌ها و سرمایه‌های مادی و معنوی‌اش، خون‌های مطهر و جان‌های عزیزی نثار شده است: از مادر باردار و جنین‌اش تا طفل سه روزه و تا نونهالان معصوم دبستان میناب و تا مردم عادی کوچه و بازار و تا دریادلان غریب ناو دنا و تا رزمندگان پای لانچرها و پایگاه‌ها و پادگان‌ها و ایست‌های بازرسی و تا فرماندهان عالی رتبه نظامی و تا مقامات ارشد سیاسی و امنیتی و تا عالی‌ترین مقام سیاسی مذهبی کشور. امیدوارم ملت بزرگ ایران به زودی شاهد پیروزی را در آغوش بکشد و بعد از آن به ترمیم زخم‌ها و آسیب‌ها بپردازد.

بهرام نصراللهی‌زاده

عضو هیات‌علمی دانشگاه کردستان